Tình hình giáo quyền (không phải toàn GH) Công Giáo Việt Nam hiện nay thật đáng quan ngại.
Nhiều GM đã lạm dụng quyền bính , vũ khí hoá “ Đức Vâng Lời “ thậm chí để cho nhà câm
quyền lợi dụng . trấn áp Linh mục , Giáo dân thuộc quyền. Quy kết , lên án không vâng phục
đứng Bản Quyền. Xử dụng Giáo Luật không đúng với huấn quyền của Giáo Hội .Giải thích giáo
luật suy diễn sao cho vừa ý cá nhân GM và phe nhóm . Gây hoang mang chia rẽ trong GH. Bịt
miệng công lý sự thật , dập tắt những tiếng nói phản biện trong một xã hội bất công , khinh
thường nhân phẫm. Bình thường hoá việc giáo sĩ công khai tham gia chính quyên dân sự , đảng
CSVN , nghĩa là công khai vi phạm giáo luật. Nhiều bề trên nguỵ biện “ Vâng ý Chúa , qua lời
bề trên “. Có thật lời bề trên truyền đạt “ Ý Chúa” . Chúng ta cần xem xét mẫu gương Kinh Sĩ
Adrialdo Tử Đạo dưới đây .
Thánh tử đạo Arialdo: trung thành với Giáo Hội – không đồng nghĩa với vâng phục giáo sĩ trị.
Trong lịch sử đầy biến động của Giáo Hội thế kỷ XI, cuộc đời của Arialdo nổi lên như một
chứng từ sắc bén: có những lúc trung thành với Giáo Hội đòi hỏi phải không vâng theo một số
người nắm quyền trong Giáo Hội. Câu chuyện của ông không chỉ là ký ức quá khứ, mà còn là
một nguyên tắc sống còn cho hôm nay.
Thánh Adrialdo Con người và sứ mạng
Sinh trưởng trong bối cảnh xã hội–tôn giáo rối ren,
Arialdo trở thành một kinh sĩ/phó tế tại Milan. Ông
không phải là một “nhà cách mạng” theo nghĩa chính
trị, mà là một người nhiệt thành với sự thánh thiện của
Giáo Hội.. Điều ông nhìn thấy rất rõ: Nạn mua bán
chức thánh (simony) lan tràn. Đời sống luân lý của
hàng giáo sĩ xuống cấp , sa đà. Quyền bính tôn giáo bị
chi phối bởi lợi ích thế tục, hoặc nhà cầm quyền lợi
dụng làm biến chất , tha hoá giáo hội.( Không khác bao nhiêu so với tình trạng đang diễn ra rõ nét nhất . Tại giáo phận Vinh . Từ khi GM Nguyễn Hữu Long “thống trị” )
Trong hoàn cảnh ấy, ông không chọn im lặng. Ông tham gia và dẫn dắt phong trào Pataria – một nỗ lực cải cách từ chính lòng dân Chúa, kêu gọi trở về với Tin Mừng và kỷ luật Hội Thánh.
Trường hợp cụ thể là một số linh mục “có gia đình” và chức thánh bị mua bán. Trong các ghi chép liên quan đến phong trào Pataria, có kể lại những trường hợp khá điển hình: Tại một giáo xứ ở Milan, có một linh mục: sống công khai với một người phụ nữ như vợ, có con cái, vẫn cử hành Thánh Lễ như bình thường. Không những thế: chức vụ của ông được cho là đã mua bằng tiền và sau đó ông tìm cách truyền lại vị trí cho người thân, như một dạng “tài sản gia đình”. Điều này không phải là ngoại lệ, mà là một hiện tượng lan rộng. Người dân không hoàn toàn mù quáng. Nhiều người bắt đầu đặt câu hỏi: “Làm sao một người sống như vậy lại có thể đại diện cho Thiên Chúa?”. “Các bí tích có còn ý nghĩa không khi người cử hành sống trái ngược hoàn toàn?”. Lời rao giảng chỉ là sáo ngữ rỗng tuếch. Chẳng mấy ai tin. Làm gương mù cho Giáo sĩ trẻ . Chính trong bối cảnh đó, TTĐ Arialdo và các cộng sự: Kêu gọi tẩy chay các linh mục sa đọa. Yêu cầu cải cách đời sống giáo sĩ. Đòi hỏi chấm dứt mua bán chức Thánh (LM ) đời sống LM sa đoạ.(không khác chi , hiện nay vụ việc Mại thánh cho Hồ Hữu Hoà , lùm xùm tại GP Vinh. Bốn năm qua không có tăm tích gì. Những người liên quan bình chân như vại )
Phe được Giám Mục hậu thuẫn , hay dẫn đầu gây ra xung đột và dẫn đến cái chết . Những lời kêu gọi này không được đón nhận nhẹ nhàng. Các linh mục bị đụng chạm quyền lợi, phản kháng dữ dội. Với hậu thuẫn của giám mục Guido da Velate và giới quyền lực . Vu cáo phong trào, là đe doạ trật tự xã hội. Đã có những vụ: bạo lực từ phe chống cải cách , đốt phá nhàcửa, tấn công người ủng hộ Kinh sĩ Adrialdo yêu cầu chấm dứt tệ nạn. Giáo Phận phải cải cách.Cải cách không diễn ra , mà bị GM và phe cánh sa đoạ đẩy lên căng thẳng và nguy hiểm thật sự.
Điều làm Arialdo trở nên gương mẫu là: Ông không chỉ phê phán, mà sống điều mình rao giảng . Đồng thời kêu gọi linh mục sống độc thân nhiệm nhặt . Cùng chống lại việc biến chức thánh thành hàng hoá. Bảo vệ tính thánh thiêng của bí tích. Nói cách khác: Ông không chống Giáo Hội. Chỉ ra sức chống việc làm biến chất , tha hoá Giáo Hội. Đứng trước ông là hệ thống quyền lực giáo quyền địa phương, tiêu biểu là Giám Mục Milano Guido da Velate. Đây không đơn thuần là tranh chấp cá nhân, mà là đối đầu giữa hai cách hiểu về Giáo Hội: Một bên: Giáo Hội như cơ cấu quyền lực cần bảo vệ Bên kia: Giáo Hội như thân thể thánh thiện cần được thanh luyện
Cuộc xung đột leo thang. Năm 1066, Arialdo bị bắt cóc, tra tấn và sát hại. Thi thể ông bị ném xuống nước – một cái chết nhằm bịt miệng và xoá dấu vết. Nhưng điều không thể bị xoá là lý do ông chết: ông đã không chấp nhận thoả hiệp với sai trái trong chính nội bộ. Không khác gì mấy, với tình trạng với số đông giáo quyền trong Giáo Hội Việt Nam hiện nay dưới sự cai trị độc tài tàn ác của đảng Cộng Sản. Rõ nét nhất là tại GP Vinh với ( GM Nguyễn Hữu Long vả phe cánh quyết tâm triệt hạ cái đinh của nhả cầm quyền và của ông là LM Đặng Hữu Nam bằng mọi thủ đoạn)
Kinh sĩ Adrialdo Tử đạo như thế nào.
Truyền thống Công giáo nhìn nhận Arialdo như một chứng nhân tử đạo. Điểm độc đáo nơi ông là: ông không chết dưới tay ngoại giáo bách hại đạo . ông chết trong một cuộc xung đột nội bộ bởi chính GM và bè phái .
Nhưng bản chất vẫn là tử đạo vì chân lý: bảo vệ sự thánh thiện của chức linh mục, chống lại việc biến ân sủng thành hàng hoá, trung thành với Tin Mừng hơn là với giáo quyền sa đoạ lạm dụng quyền bính.
Đây là điểm then chốt.Trung thành với Giáo Hội không phải là trung thành với mọi hành vi của giáo sĩ. Giáo Hội, theo đức tin Công giáo: là Thân Thể Đức Kitô. Là cộng đoàn được dẫn dắt bởi. Chúa Thánh Thần. Trong khi đó: các giáo sĩ (kể cả giám mục) vẫn là con người, có thể sai lầm, thậm chí sa ngã.
Arialdo đã phân biệt rất rõ điều này. Ông không chống Giáo Hội; trái lại, ông bảo vệ Giáo Hội khỏi sự tha hoá từ bên trong (nội tại). Truyền thống Công giáo luôn đề cao vâng phục, nhưng không bao giờ dạy “vâng phục mùquáng”. Theo Catechism of the Catholic Church: lương tâm là chuẩn mực trực tiếp của hành động, con người phải theo điều mình xác tín là đúng. Khi quyền bính: đi ngược chân lý, dung
túng điều sai. Vâng phục không còn là nhân đức, mà trở thành đồng loã. Nguyên tắc Kinh Thánh trong sách CÔNG VỤ TÔNG ĐỒ vẫn còn đó: “Phải vâng lời Thiên Chúa hơn vâng lời loài người.”
Giáo sĩ trị: khi quyền lực thay thế chân lý. “Giáo sĩ trị” (clericalism) là khi: Quyền lực của hàng giáo sĩ được đặt trên chân lý. Sự vâng phục bị biến thành công cụ kiểm soát. Tiếng nói lương tâm bị dập tắt nhân danh “hiệp nhất”
Trong bối cảnh ấy, người giáo dân dễ bị đẩy vào lựa chọn sai lầm: Vâng phục mù quáng. Hoặc chống đối cực đoan , chống cả Giáo Hội
Arialdo chọn con đường thứ ba: Trung thành với chân lý trong lòng Giáo Hội. Chấp nhận đau khổ mà không phá vỡ hiệp thông
Câu chuyện của Thánh Tử Đạo Arialdo đặt ra một tiêu chuẩn rõ ràng:
1. Trung thành không phải là im lặng trước sai trái
2. Hiệp nhất không đồng nghĩa với đồng thuận trong điều sai
3. Vâng phục phải gắn với chân lý, không phải với quyền lực thuần tuý
Người tín hữu được mời gọi: Yêu mến Giáo Hội, tôn trọng quyền bính chính đáng. Nhưng đồng thời giữ vững lương tâm ngay chính
KẾT LẠI , Cuộc đời của TTĐ Arialdo cho thấy một nghịch lý sâu sắc: Có những lúc, để trung thành với Giáo Hội, người ta phải dám không vâng theo một số người trong Giáo Hội. Ông không phải là kẻ nổi loạn. Ông là người trung thành đến cùng—trung thành không với một cơ chế quyền lực, mà với chân lý làm nên chính Giáo Hội.Và chính vì thế, cái chết của ông không phải là thất bại, mà là một lời chứng: Giáo Hội được thanh luyện không chỉ bằng quyền bính, mà bằng những con người dám sống và chết cho sự thật.
Câu chuyện đời sống giáo sĩ thời Arialdo cho thấy một sự thật không dễ chịu: Giáo Hội không suy yếu vì bị chống hay phá hoại từ bên ngoài,
mà vì bị tha hoá từ bên trong. Từ nhưng giáo sĩ biến chất, Sặn sàng phục vụ nhả cầm quyền để đổi lấi quyền lợi vât chất hình thức hoành tráng , xa hoa tráng lệ . Và cũng từ đó nổi lên một chân lý khác: Trung thành đích thực không phải là bảo vệ hiện trạng,
mà là bảo vệ sự thật làm nên Giáo Hội.
Vinh Liêm 05/05/2026
* Tiểu sử Thánh tử đạo Arialdo (Arialdus)
Sinh vào đầu thế kỷ XI (khoảng năm 1010–1020). Quê tại vùng Lombardy, gần Milan. Xuất
thân không phải quý tộc cao cấp, nhưng có nền giáo dục tốt. Ông được đào tạo về thần học, về
kỷ luật giáo luật và đặc biệt chịu ảnh hưởng của tinh thần canh tân từ Rôma
Ngay từ đầu, ông đã có ý thức mạnh mẽ về: sự thánh thiện của chức linh mục, và vai trò của
Giáo Hội trong xã hội
TTĐ Arialdo không trở thành linh mục, mà là: phó tế (deacon), thuộc hàng kinh sĩ (canon) của
nhà thờ tại Milan
Ông dùng chính vai trò này để: giảng dạy về đời sống luân lý, kêu gọi cải cách từ bên trong
Hoạt động phong trào cải cách
Khoảng những năm 1050s, Arialdo: cùng với các cộng sự như ông Erlembald . Khởi xướng và
lãnh đạo phong trào Pataria
Hoạt động chính: tố cáo linh mục sống trái luật độc thân( có tình nhân , vợ con). Chống mua bán
chức thánh ( mại thánh chức Linh Mục như trường hợp Hồ Hữu Hoà). Kêu gọi dân chúng không
tham dự phụng vụ do các linh mục sa đọa. Đây là bước rất táo bạo, vì: trực tiếp đụng chạm
quyền lợi bất chính và thế lực mờ ám của hang giáo sĩ thời đó
Bị kết án và bách hại. Phong trào của ông nhanh chóng bị phản đối.
Dưới thời: GIÁM MỤC Guido da Velate
Arialdo: Bị lên án là gây rối, ( vu cáo hay gán ghép). GM ra vạ tuyệt thông . Buộc phải rời khỏi
Milan. Nhưng ông không từ bỏ lập trường.
Tử đạo Năm 1066: Ông bị bắt cóc khi đang di về Rome. Bị tra tấn dã man. Bị giết và ném xác
xuống nước
Sau đó: thi thể được tìm thấy trong tình trạng gần như nguyên vẹn. Trở thành dấu chỉ khiến nhiều
người tin rằng ông là người công chính
Được nhìn nhận và tôn kính. Sau cái chết của Kinh Sĩ Adriado .Phong trào cải cách các giáo sĩ
thánh thiện nối tiếp . Quan điểm của ông dần được nhìn nhận là đúng. Trong bối cảnh cải cách
rộng lớn hơn của Giáo Hội: Giáo Tông Gregory VII và các vị kế nhiệm đã: thúc đẩy những điều
mà ông từng tranh đấu. Kinh Sĩ Arialdo được tôn kính như: một vị tử đạo. Chứng nhân cho sự
thanh luyện Giáo Hội
https://www.robertodemattei.it/en/martyrs-of-the-reform-of-the-church/