Ngày 2 tháng 9, tại một địa điểm công cộng ở thành phố Melbourne (Úc), một nhóm du học sinh Việt Nam đã tổ chức hoạt động kỷ niệm và trưng bày cờ đỏ sao vàng. Ở khu vực gần đó, một số thành viên thuộc cộng đồng người Việt tị nạn đã tập trung bày tỏ sự phản đối gay gắt. Hình ảnh từ hiện trường cho thấy cảnh sát địa phương đã có mặt kịp thời để duy trì trật tự và giữ khoảng cách an toàn giữa hai nhóm.
Từ một vụ việc có quy mô giới hạn, các đoạn phim và hình ảnh nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, làm bùng nổ làn sóng tranh luận với những diễn giải hoàn toàn đối nghịch. Trong một môi trường thông tin nhiễu loạn, điều cần thiết trước tiên là các thông tin về mục đích tổ chức, quy mô tham dự và hành vi cụ thể của từng cá nhân phải được kiểm chứng bằng các nguồn độc lập. Việc biến các suy đoán cảm tính về động cơ thành “sự thật mặc định” chỉ khiến việc nhìn nhận bản chất vấn đề trở nên lệch lạc. Một bài bình luận trách nhiệm phải bắt đầu từ những sự kiện quan sát được, trước khi phân tích ý nghĩa và tác động xã hội của chúng.
Quyền biểu đạt không tách rời trách nhiệm dân sự
Trong một xã hội dân chủ như nước Úc, du học sinh nếu có quyền hội họp và bày tỏ quan điểm cá nhân trong khuôn khổ pháp luật. Ngược lại, Công dân Úc cộng đồng người Việt tị nạn cũng sở hữu quyền hợp pháp để phản đối một biểu tượng gắn liền với ký ức đau thương về sự mất mát, tù đày, vượt biển và ly hương của họ. và Những thân nhân của quân nhân Úc tữ nạn tại VN trước 1975. Hai quyền biểu đạt này có thể và được phép đồng thời tồn tại.
Tuy nhiên, quyền hợp pháp không tự động biến mọi lựa chọn về địa điểm, thời điểm và cách thức thể hiện trở nên phù hợp về mặt đạo lý. Khi một biểu tượng chính trị được đưa vào không gian có mật độ cao những người từng chạy trốn chế độ mà biểu tượng đó đại diện, người tổ chức cần dự liệu trước các tác động tâm lý đối với ký ức của cộng đồng sở tại. Nếu xuất hiện các hành vi hò hét, khiêu khích hoặc cố ý gây căng thẳng sát các khu vực tưởng niệm, đó là những hành vi đáng bị lên án.
Đối chiếu ranh giới pháp lý: Đạo luật FITS Act vận hành ra sao?
Đối với nhiều gia đình Việt Nam tại Úc, lá cờ đỏ không đơn thuần là biểu tượng quốc gia, mà còn là tác nhân gợi lại một giai đoạn lịch sử làm thay đổi sâu sắc số phận của họ. Do đó, khi xuất hiện các cáo buộc cho rằng nhóm du học sinh hành xử mang tính chất khiêu khích hoặc có tổ chức, cộng đồng có quyền thu thập chứng cứ để báo cáo, tố cáo và yêu cầu các cơ quan chức năng điều tra. Nhiều ý kiến trong cộng đồng đã viện dẫn Đạo luật Minh bạch Ảnh hưởng Nước ngoài năm 2018 của Liên bang Úc (Foreign Influence Transparency Scheme Act 2018 – FITS Act) để yêu cầu chế tài. Tuy nhiên, việc áp dụng đạo luật này đòi hỏi những tiêu chuẩn pháp lý vô cùng khắt khe.
Hệ thống FITS do Bộ Tổng Chưởng lý Liên bang Úc (Attorney-General’s Department) quản lý không buộc tất cả mọi người có liên hệ hoặc làm việc với nước ngoài đều phải ghi danh. Nghĩa vụ này chỉ phát sinh khi hội đủ các điều kiện định lượng rất cụ thể:
- Xác định chủ thể nước ngoài (Điều 10 – Section 10): Luật định nghĩa “foreign principal” bao gồm chính phủ nước ngoài, tổ chức/cơ quan liên hệ với chính phủ nước ngoài, hoặc các tổ chức chính trị/chính đảng nước ngoài.
- Mối quan hệ ủy thác (Điều 11): Phải chứng minh được cá nhân thực hiện hoạt động là “thay mặt, theo chỉ đạo, yêu cầu, tài trợ hoặc dưới sự kiểm soát” của chủ thể nước ngoài đó.
- Mục đích và loại hình hoạt động (Điều 12, 18, 20, 21): Hoạt động phải nhằm mục đích ảnh hưởng chính trị hoặc chính quyền Úc. Các hành vi thuộc diện phải ghi danh bao gồm: vận động nghị sĩ/Quốc hội (Điều 20), vận động chính trị nói chung, hoạt động truyền thông (bao gồm nghĩa vụ công khai chủ thể nước ngoài theo Điều 38), hoặc chi tiền, cung cấp lợi ích để gây ảnh hưởng. Nghĩa vụ ghi danh phát sinh trong vòng 14 ngày kể từ khi thỏa thuận hoặc hoạt động diễn ra, ngay cả khi hoạt động đó mới chỉ nằm trên thỏa thuận hoặc mới thực hiện một lần (Điều 16, Điều 18(3)).
Nếu cố ý hoặc bất cẩn không ghi danh mà vẫn tiến hành các hoạt động thuộc diện kiểm soát, cá nhân có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức phạt tù lên đến 5 năm theo Điều 57, đi kèm các hình phạt bổ sung về vi phạm nghĩa vụ báo cáo hoặc cung cấp thông tin sai lệch (Điều 58–61).
Điểm mấu chốt cần lưu ý: Tuy rằng việc một cá nhân bày tỏ quan điểm cá nhân, tham dự sinh hoạt cộng đồng, hay viết bài phát biểu theo ý kiến riêng tại Úc không tự động biến họ thành một “gián điệp chính trị” (foreign agent). Để cơ quan chức năng Úc vào cuộc điều tra theo FITS Act, người tố cáo phải cung cấp được các chứng cứ trực tiếp chứng minh nhóm du học sinh này hành động theo sự chỉ đạo, thỏa thuận hoặc tài trợ của một “foreign principal”, chứ không phải là một hoạt động tự phát. Đồng thời, luật cũng loại trừ các hoạt động mang tính thương mại, từ thiện, nhân đạo hoặc tư vấn pháp lý thuần túy (Điều 24–30). Khi trình bày trong các báo cáo gửi cơ quan chức năng Úc, nội dung này cần được viện dẫn chính xác dưới dạng: “Foreign Influence Transparency Scheme Act 2018 (Cth), ss 10–12, 16, 18, 20–21 and 57.”
Sự kiện này có dấu hiệu liên quan với Nghị quyết 23-NQ/TW (Nghị quyết của Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam ban hành ngày 2/8/2026 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài) cần phải được điều tra thêm một cách cẩn trọng bởi chính quyền Úc . Tuy chưa có bất kỳ dữ liệu báo chí độc lập hay kết luận điều tra chính thức nào từ phía cơ quan an ninh Úc xác nhận có mối liên hệ mang tính tổ chức hay dòng tiền tài trợ nào giữa nghị quyết này và hành vi của nhóm du học sinh tại Melbourne. Công dân Úc gốc Việt và Thường trú nhân hợp pháp có quyền viết report yêu cầu cơ quan tư pháp và Đại biểu dân cử Úc Châu điều tra thêm .
Vai trò của nhà chức trách và truyền thông
Nhà chức trách địa phương tại Úc có trách nhiệm bảo đảm an toàn công cộng và quyền biểu đạt bình đẳng cho mọi công dân, cư dân.Ưu tiên bảo an ninh , an toàn công cộng cho Công Dân Úc dù bất sắc tộc nào . Nếu một sự kiện được cấp phép và tổ chức hợp pháp, cảnh sát có nghĩa vụ bảo vệ trật tự. Ngược lại, nếu xuất hiện hành vi quấy rối, đe dọa hoặc vi phạm các điều kiện an toàn, cơ quan hữu trách sẽ xử lý nghiêm minh trên cơ sở chứng cứ. Cộng đồng có quyền kiến nghị về quy trình cấp phép hoặc thiết lập các vùng đệm an toàn trong tương lai.
DẤU HIỆU NHỮNG NHÂN TỐ THỰC HIỆN NGHỊ QUYẾT NQ23.
Nghị quyết 23 được trình bày( đằng sau những lời lẽ cò vẻ ôn hoà . nhưng vẫn không dấu được thái dộ doạ dẫm những Người không chấp nhận chế độ CS) như bước nâng cao và cụ thể hóa Nghị quyết 36. Nếu Nghị quyết 36 chủ yếu được mô tả là giai đoạn “ve vãn” và chiêu dụ cộng đồng hải ngoại, thì Nghị quyết 23 được nhìn nhận là giai đoạn sử dụng, kiểm soát và chế tài. Văn bản này được cho là giao nhiệm vụ cho nhiều cơ quan như Bộ Ngoại giao, Bộ Công an, Mặt trận Tổ quốc và các cơ quan nhà nước khác phối hợp trong việc tiếp cận, vận động và kiểm soát người Việt ở nước ngoài.( tuyên bố 6,5 triệu người Việt tại các nước trên thế giới là công dân VC. Cách nào đó chịu sự giám sát từ nhà câm quyền trong nước( trước hết nhắm vào những ngườ ở HN có nhu cầu về VN, đa số có thân nhân ở trong nước , kể cả LM tu Sĩ, chức sắc các tôn giáo) . và có bổn phận đóng góp tài lực cho tổ quốc . là cho đảng. chúng đã đồng hoá tổ quốc với đảng là một từ rất lâu rồi ). Sau khi NQ23 được ban hành công khai. Có nghĩa là lưc lượng thi hành nghị quyết này đủ mạnh sẽ ra mặt công khai đối đầu với cộng dồng Người Việt Quốc Gia Tỵ Nạn Cộng Sản. và chính NQ 23 cũng tuyên bố sẽ “ bảo vệ an ninh, và quyền lợi hơp pháp , cũng như hổ trợ mọi mặt cho cá nhân và tổ chức yêu nước của Người Việt đang sinh sống làm việc tại các Nước”. Từ tuyên bố này CĐNVQG tại Úc hoàn toàn có quyền đặt câu hỏi với chính quyền về tinh hơp pháp của những tổ chức, cá nhân công khai ủng hộ , tuyên truyền cho chính phủ Ngoại Bang và có tính cách khiêu khích. https://youtu.be/ml2IsA_wo9o?si=-Lf-ZrGodVLBjNGP
Từ lâu đã có dư luận Đại sứ quán, lãnh sự CHXHCNVN là cơ quan chủ quản của du học sinh? Hơn nũa DHS là ngươi ngoại quôc. Quá trình du học chỉ là tích lũy kiến thức chuyên môn, mà còn là cơ hội để người trẻ học cách một xã hội dân chủ vận hành và giải quyết các khác biệt: bằng luật pháp, sự thật và sự tôn trọng lẫn nhau. Không được phép làm việc chính trị liên quan đến chính phủ Nước khác. Cộng đồng tị nạn cũng sẽ bảo vệ ký ức lịch sử của mình một cách hiệu quả nhất khi các lập luận phản biện được đưa ra một cách chặt chẽ, ôn hòa. Lá cờ đỏ có thể gây chia rẽ, nhưng cũng cần giải thích cho những em Du học sinh không hiểu biết sự thật lịch sử . Họ chỉ bị dụ dỗ xúi dụ bời đại diện chính quyền CHXHCNVN tại Úc . Cộng đồng người Úc gốc Việt cần kiên quyết nhưng khôn khéo ngăn chặn những hiện tượng tương tự tiếp diễn.
Lý Thanh Liêm TBĐH/PTSG 09/11/26
PHỤ LỤC :
Hướng dẫn quy trình báo cáo và cung cấp chứng cứ lên Bộ Tổng Chưởng lý Úc (Attorney-General’s Department)
Để một báo cáo hoặc đơn yêu cầu điều tra về dấu hiệu vi phạm Đạo luật FITS Act được Bộ Tổng Chưởng lý Úc tiếp nhận và xử lý hiệu quả, cộng đồng hoặc cá nhân đứng đơn cần tuân thủ một quy trình pháp lý chuẩn xác, dựa trên chứng cứ thực tế thay vì các suy đoán cảm tính. Quy trình này bao gồm các bước cụ thể sau:
- Chuẩn bị và phân loại hồ sơ chứng cứ (Evidence Compilation)
Bộ Tổng Chưởng lý Úc sẽ không tiến hành điều tra nếu đơn tố cáo chỉ mang tính chất chung chung hoặc dựa trên các tranh luận trên mạng xã hội. Hồ sơ gửi đi cần được dịch thuật công chứng (nếu là tiếng Việt) và phân loại rõ ràng:
- Chứng cứ về hành vi (Activity Evidence): Các hình ảnh, video clip chất lượng cao ghi nhận trực tiếp tại hiện trường (như sự kiện ngày 2/9 tại Melbourne), các bài viết, ấn phẩm truyền thông, hoặc các phát ngôn công khai có tính chất vận động, gây ảnh hưởng chính trị thuộc phạm vi Điều 20 và 21 của FITS Act.
- Chứng cứ về mối quan hệ ủy thác (Foreign Principal Nexus): Đây là phần quan trọng nhất. Cần thu thập các tài liệu, ảnh chụp màn hình, hoặc các bằng chứng tài chính, chỉ thị (nếu có) chứng minh nhóm cá nhân này hành động dưới sự tài trợ, yêu cầu, kiểm soát hoặc có thỏa thuận trực tiếp với một “chủ thể nước ngoài” (Foreign Principal) theo Điều 10 và 11.
- Tiếp cận kênh tiếp nhận chính thức (Official Reporting Channels)
Cá nhân hoặc đại diện hội đoàn có thể thực hiện việc báo cáo qua các phương thức bảo mật sau:
- Cổng thông tin trực tuyến (Online Portal): Truy cập trang web chính thức của Bộ Tổng Chưởng lý Úc (ag.gov.au) tại mục Foreign Influence Transparency Scheme. Sử dụng biểu mẫu trực tuyến dành riêng cho việc phản ánh thông tin nghi vấn vi phạm (Report a concern / Non-compliance reporting form).
- Gửi thư điện tử (Email): Thông tin và hồ sơ đính kèm có thể được gửi trực tiếp đến hộp thư chuyên trách của Ban quản lý Hệ thống Minh bạch Ảnh hưởng Nước ngoài tại địa chỉ: fits@ag.gov.au.
- Gửi bưu điện bảo đảm (Written Submission): Đối với các hồ sơ dày, chứa nhiều tài liệu in ấn hoặc thiết bị lưu trữ (USB, đĩa cứng chứa video hiện trường), có thể gửi thư bảo đảm về địa chỉ trụ sở của Bộ tại Canberra:
Foreign Influence Transparency Scheme Branch
Attorney-General’s Department
3-5 National Circuit, Barton ACT 2600, Australia