TỪ MẠNG LƯỚI “công cụ truyền thông, phát ngôn thay cho đường lối của đảng.” CỦA NGHỊ QUYẾT 23 ĐẾN HOẠT ĐỘNG CỦA VIETRISE TẠI LITTLE SAIGON.
TRACY LA ỨNG VIÊN HỌC KHU GRADEN GROVE (ủy viên Hội đồng Giáo dục Garden Grove Unified School District)
Một mục tiêu đáng chú ý của Nghị quyết 23 là phát triển những mạng lưới có khả năng tập hợp, đào tạo và phát huy ảnh hưởng của người Việt ở nước ngoài. Văn kiện viết rõ rằng chính quyền Việt Nam sẽ xây dựng “mạng lưới kết nối bền vững” gồm chuyên gia, trí thức, nhà khoa học, doanh nhân, văn nghệ sĩ và thế hệ trẻ người Việt toàn cầu. Nghị quyết còn yêu cầu phát huy vai trò của người Việt ở nước ngoài như “đại sứ văn hóa”, “cầu nối” giữa Việt Nam với thế giới và “chủ thể” trong công tác thông tin, tuyên truyền. Toàn văn Nghị quyết 23-NQ/TW.
Vấn đề chỉ phát sinh khi một mạng lưới được vận hành dưới sự chỉ đạo, kiểm soát hoặc tài trợ của một “foreign principal” để thực hiện hoạt động chính trị tại Hoa Kỳ mà không công khai theo luật; hoặc khi tổ chức vi phạm luật thuế, luật bầu cử, quy định về vận động hành lang hay những luật khác của nước sở tại.
Đạo luật Đăng ký Đại diện Nước ngoài – FARA – đòi hỏi một số cá nhân hoặc tổ chức hoạt động tại Hoa Kỳ theo yêu cầu, chỉ đạo hoặc kiểm soát của một chủ thể nước ngoài và tham gia các hoạt động chính trị được luật quy định phải công khai quan hệ, hoạt động, nguồn thu và khoản chi liên quan. Tuy nhiên, sự tương đồng về quan điểm, ngôn ngữ hoặc phương pháp tổ chức chưa đủ để xác lập quan hệ đại diện theo FARA; phải có chứng cứ về mối quan hệ đại diện và những hoạt động thuộc phạm vi luật. Bộ Tư pháp Hoa Kỳ – FARA
Trường hợp Tracy La và VietRISE
Tại Little Saigon hiện có một tổ chức xã hội mang tên VietRISE do Tracy La đồng sáng lập và giữ chức giám đốc điều hành. Trang chính thức của VietRISE cho biết tổ chức được hình thành từ một nhóm những nhà hoạt động thế hệ 1.5 và thế hệ thứ hai, bắt đầu tập hợp từ năm 2016 và mở rộng hoạt động từ năm 2018.
VietRISE tự mô tả sứ mạng của mình là xây dựng “quyền lực tập thể” trong giới lao động, người Việt và người nhập cư tại Orange County; đào tạo lãnh đạo; thay đổi cách kể chuyện; giáo dục chính trị; vận động cử tri; tổ chức thanh niên và tạo “hạ tầng lâu dài” để cộng đồng tác động đến chính sách địa phương. Các chương trình của tổ chức gồm Tự Lực School for Organizing, chương trình thực tập dấn thân dân sự Thế Lực Cộng Đồng, chương trình vận động thực địa và People’s Tours of Little Saigon. Giới thiệu chính thức của VietRISE
Nhìn riêng về phương pháp, mô hình này có một số điểm tương đồng với cơ chế mạng lưới mà Nghị quyết 23 muốn phát triển:
- tập hợp người Việt thành một lực lượng có tổ chức;
- đào tạo thế hệ lãnh đạo trẻ;
- xây dựng ảnh hưởng chính trị lâu dài;
- thay đổi cách cộng đồng hiểu và kể lại lịch sử;
- vận động cử tri và tác động đến chính quyền địa phương;
- tạo mạng lưới liên sắc tộc, liên thế hệ và liên tổ chức.
Nhưng cần đặc biệt lưu ý trình tự thời gian: VietRISE đã hình thành nhiều năm trước khi Nghị quyết 23 được ban hành vào ngày 2 tháng 8 năm 2026. Vì trước khi khai trương “ căn nhà” NQ23 đã chuân bị nền móng từ trước. Dựa vào sự giống nhau về phương pháp có thể xem xét VietRISE được thành lập nhằm thực hiện Nghị quyết 23. Dù chưa có tài liệu công khai( cần được theo dõi, điều tra hoặc, được đòi hỏi phải công khai kiểm toán nguồn tài trợ và thu chi bởi chính phủ Hoa Kỳ) được kiểm chứng chứng minh VietRISE hoặc Tracy La nhận chỉ đạo, tài trợ hay nhiệm vụ từ chính quyền Việt Nam. Điều gây tranh luận không chỉ là cơ cấu tổ chức, mà là cách VietRISE trình bày lịch sử Việt Nam.
Năm 2025, VietRISE thực hiện một chương trình và đăng bài mang tên “The August Revolution: Vietnam’s Fight for Freedom”. Nội dung giới thiệu Cách mạng Tháng Tám như thời điểm Việt Nam giành độc lập, đồng thời trích dẫn Hồ Chí Minh. Hội đồng Thành phố Westminster sau đó thông qua một nghị quyết phản đối điều mà một số nghị viên gọi là việc VietRISE quảng bá “tuyên truyền cộng sản”. Nghị viên Amy Phan West cho rằng chương trình đã tô hồng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản nhưng bỏ qua chế độ độc tài, đàn áp chính trị và những vi phạm nhân quyền. Nghị viên NamQuan Nguyễn nhận định cách trình bày chỉ phản ánh kinh nghiệm từ phía cộng sản miền Bắc, thiếu phần nói về tù cải tạo, giam cầm quân nhân, viên chức, nhà báo và giáo sĩ sau chiến tranh.
Tracy La bảo vệ chương trình, giải thích rằng VietRISE muốn giới trẻ biết thêm lịch sử Việt Nam trước năm 1975. Bà cho rằng tổ chức trích Hồ Chí Minh vì ông là người đọc bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 và nói rằng họ cũng sẽ trích dẫn bất cứ ai thực hiện tuyên bố chính thức ấy. Tuy nhiên không nói toàn bộ sự thậ lịch sử do Hồ Chí Minh lãnh đạo gây ra về cuộc đấu tố và cướp tài sản , ruộng đất giết hàng trăm ngàn nông dân “ cải cách ruộng đất 1954-1956” và cuộc di cư trốn chạy chủ nghĩa Cộng Sản của hơn một triệu đồng bào miền Bắc VN . LAist: Westminster phản đối bài đăng về Cách mạng Tháng Tám của VietRISE
Tuy sự kiện này không tự động chứng minh VietRISE là một bộ phận của chính quyền CSVN. Nhưng nó cung cấp căn cứ chính đáng để cộng đồng đặt câu hỏi: Tại sao VietRISE đang dạy lịch sử Việt Nam cho thế hệ trẻ theo tài liệu già dối do Đảng CSVN tự viết cho nó. Tổ chức có trình bày đầy đủ cải cách ruộng đất, Nhân Văn–Giai Phẩm, biến cố Mậu Thân, cuộc xâm chiếm miền Nam, tù cải tạo, đánh tư sản, thuyền nhân và đàn áp nhân quyền sau năm 1975 hay không? Hay tổ chức chỉ chọn những phần lịch sử có lợi cho cách diễn giải của Đảng Cộng sản Việt Nam?
Đây chính là điểm giao nhau đáng quan tâm với Nghị quyết 23. Nghị quyết không chỉ muốn thu hút tiền bạc và trí tuệ của người Việt hải ngoại; nó còn đặt mục tiêu tác động đến “lịch sử”, “bản sắc văn hóa”, “thế hệ trẻ”, “sức mạnh mềm” và “công tác thông tin, tuyên truyền”. Trong khi đó, VietRISE công khai xác định “narrative change” – thay đổi cách nói và giáo dục chính trị cho thanh niên Little Saigon là những phương thức hoạt động quan trọng. Sự tương đồng này đủ để đòi hỏi minh bạch và tranh luận công khai, nhưng chưa đủ để kết luận có sự phối hợp bí mật.
Tư cách ứng cử viên của Tracy La
Tracy La hiện tranh cử chức ủy viên Hội đồng Giáo dục Garden Grove Unified School District, Trustee Area 4, trong cuộc bầu cử ngày 3 tháng 11 năm 2026. Địa hạt này bao gồm những khu vực thuộc Garden Grove, Westminster, Fountain Valley và West Santa Ana. Trang vận động của bà xác nhận bà là giám đốc điều hành VietRISE, thành viên Ủy ban Phát triển Cộng đồng và Gia cư Orange County, đồng thời từng tham gia một số cơ chế cố vấn và vận động dân sự tại địa phương. Hồ sơ vận động của Tracy La
Hội đồng Giáo dục có quyền thông qua ngân sách, chính sách học khu, tài liệu giáo khoa, chương trình học và các hợp đồng. Vì vậy, cử tri có quyền yêu cầu Tracy La trả lời công khai:
- Bà đánh giá thế nào về chế độ cộng sản Việt Nam và hồ sơ đàn áp nhân quyền của chế độ này?
- Bà có công nhận Việt Nam Cộng Hòa là một chính thể hợp pháp từng tồn tại tại miền Nam Việt Nam hay không?
- Bà có công nhận cờ vàng ba sọc đỏ là biểu tượng lịch sử và căn tính của cộng đồng người Việt tỵ nạn cộng sản hay không?
- VietRISE sử dụng những tài liệu nào để giảng dạy về Hồ Chí Minh, Cách mạng Tháng Tám, chiến tranh Việt Nam và biến cố 30 tháng 4 năm 1975?
- Chương trình giáo dục lịch sử của VietRISE có trình bày tù cải tạo, thuyền nhân, đánh tư sản và đàn áp tôn giáo sau năm 1975 hay không?
- VietRISE và cá nhân bà có từng nhận tài trợ, hỗ trợ, tài liệu, lời mời hoặc lợi ích từ chính quyền Việt Nam, cơ quan ngoại giao Việt Nam hay tổ chức có liên hệ với Đảng Cộng sản Việt Nam hay không?
- Nếu đắc cử, bà có cam kết tách biệt hoàn toàn hoạt động của VietRISE với quyền hạn, ngân sách, nhân sự và chương trình giáo dục của học khu hay không?
Những câu hỏi này không nhằm tước bỏ quyền tự do ngôn luận hoặc quyền tranh cử của Tracy La. Bà có quyền trình bày quan điểm chính trị và lịch sử của mình. Nhưng khi một người đứng đầu tổ chức chuyên đào tạo lãnh đạo, giáo dục chính trị và “thay đổi CÁCH NÓI” tiến tới một chức vụ có ảnh hưởng đối với chính sách giáo dục, cử tri cũng có quyền biết rõ hệ tư tưởng, phương pháp và các quan hệ tổ chức của người ấy.
Đặc biệt, nếu VietRISE hoạt động dưới quy chế từ thiện 501(c)(3), luật thuế liên bang cấm tổ chức trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia hay can thiệp vào một chiến dịch nhằm ủng hộ hoặc chống một ứng cử viên. Điều này không cấm Tracy La tranh cử với tư cách cá nhân, nhưng đòi hỏi phải có sự phân cách minh bạch giữa nguồn lực của tổ chức từ thiện và chiến dịch tranh cử. IRS – giới hạn hoạt động tranh cử của tổ chức 501(c)(3)
Tóm lại, phát triển mạng lưới trí thức, doanh nhân, thanh niên và hội đoàn là một hình thức sinh hoạt cộng đồng hợp pháp. Nhưng nếu mạng lưới ấy nhận chỉ đạo hoặc tài trợ từ một chính quyền nước ngoài để tác động chính trị mà không công khai, sử dụng sai quy chế miễn thuế, can thiệp bất hợp pháp vào bầu cử hoặc vi phạm những luật khác, hành vi đó phải được xem xét theo pháp luật Hoa Kỳ.
Đối với Tracy La và VietRISE, hiện có căn cứ để phê bình cách trình bày lịch sử và yêu cầu minh bạch; Nếu đủ dữ liệu , cần trình báo để cơ quan có thẩm quyền điều tra để kết luận họ là đại diện hay công cụ trực tiếp của chính quyền CSVN. Chúng ta , công dân Mỹ là người trả thuế. Phản đối bằng sự kiện, chất vấn bằng tài liệu và bảo vệ Little Saigon bằng những nguyên tắc pháp quyền Hoa Ký. Cái mà chế độ cộng sản không tôn trọng. https://www.youtube.com/watch?v=spRpoG_vw9w&t=107s
Lý Thanh Liêm TBĐH/ PTSG 08/29/26